Getting Lucky and Finding Great Books From Thrift Stores


I’m new to Canada.

I love books.

I figured the best way to familiarize myself to the territory is to check out the used bookstores nearby (in some cases not so nearby). So far I’m very impressed. I got books I never dreamed of getting hold of in used bookstores in the Philippines.

When my aunt noticed that I’ve been to all the used bookstores in the city (around 4 in Hamilton), she suggested I go to Value Village. I went there and my jaws dropped. Now familiar how thrift stores work, I also dropped by Salvation Army on the way home. Again. Bookworm jaws dropped.

The selections are not as ‘specialized’ in used bookstore but one could get lucky.

Sometimes, really lucky.

I bought books I’ve been looking for in other used bookstores; Lu Xun, Eduardo Galeano, etc. Bought books available in used bookstores, but are relatively more expensive; Ian McEwan, Vladimir Nabokov, etc. Even got a Terry Eagleton! (and other academic books that would cost more in used bookstores.

IMG_4027

Not saying thrift stores are better than used bookstores. More sources, the better!

Delayed: Hingil sa Temporal na Dimensyon ng Edukasyon


Pagkalipas ng limang taon, ga-graduate na rin ako ng college ngayong buwan. Pang apat na taon lang ang kurso (Sociology) ko pero inabot ako ng lima. Nag-transfer kasi ako ng school at hindi na-credit ang karamihan sa mga subjects ko. Ang disisyon na yon marahil ang isa sa pinakamatapang na bagay na nagawa ko sa buhay ko. Ang hindi mag-atubiling ma-“delay” sa pag-aaral. Ngayon, marami rin akong mga kakilala, at mga malalapit sa akin, ang made-“delay” rin. Parati kong sinasabi na ayos lang yan, “delayed” naman ako. Ang parating sumbat nila sa akin, iba naman ang sa kaso ko. Karamihan sa kanila may bagsak o kailangan ulitin na subject. Bale para sa kanila, ang tipo ng kanilang pagka-“delay” ay nakakahiya. Dahil mahirap na buhayin ang kanilang loob, susubukan ko nalang himay-himayin ang pinagdadaanan nila. Bakit sila nalulungot, nahihiya, nadidismaya sa kanilang mga sarili? At ano ang mga pwersa ng lipunan na nagdudulot nito?

Dahil na rin sa personal na karanasan, hindi na ako naniniwala na ang pagkahuli sa pag-aaral ay awtomatikong sanhi ng pagka-bobo ng isang estudyante. Meron ng mga tulad ko na huli nalaman kung ano talaga ang gusto nila. Meron din nahuhuli dahil hindi masigurado kung ano talaga ang gusto nila, kaya palipat-lipat ng kurso (mas mabuti na ito kesa sa mga martir at cynical na wala planong tuklasin kung ano talaga ang gusto nila). Meron din nagka-problema sa thesis halimbawa: sa data, sa teacher, sa partner, atbp. Meron din financial ang problema, walang pera para makapag-aral. Paano naman ang mga lugar na magulo, mga conflict-zones halimbawa. Meron din naman yung mga batugan talaga. Ang pagka-“delay” ay kailan man hindi naging isang homogenous na karanasan. Kailangan maghukay pa ng mas malalim. Ano ba ang nature ng sistema ng edukasyon sa bansa? Kapag nasagot na yan, saka lang lilitaw na ang mga ugali at paniniwala hingil sa temporal na dimensyon ng edukasyon ay parte ng mas malaking sistema ng paaralan at ng buong lipunan mismo.

Sa isang bansa na lantad ang kahirapan at ekonomikong di pagkapantay-pantay, isang investment o puhunan ang pag-aaral. Hindi lang na panahon, dedikasyon, talino, pero lalo na ng pera o ekonomikong kapital. Madalas marinig ang biro na ibibenta na daw ang kalabaw sa bukid para magkapag-aral ang isang estudyante. Nakakatawa pero may kasamang ‘sipa’ ang biro na ito. Pera pa lang yan, isama mo pa ang mga usapin ng availability ng eskwelahan (ilang oras naglalakad ang ilang bata para makarating sa klase?), mga isyu ng diskriminasyon (may alam akong mga kaso kung saan ayaw mag-aral ng mga batang katutubo dahil nilalait sila sa klase) at siempre bullying. Isama ang kalidad ng edukasyon (materials, teacher-student ratio, etc). Kung makatapos ka ng pag-aaral sa kolehiyo (plus points kung sa “magandang” pamantasan), ito ay isang tagumpay hindi lang sa iyo kundi ng buong pamilya mo, pati kumunidad mo. Kaya talagang pinapa-frame ang diploma (isama na mga medal, ribbon, trophy, etc) sa pader katabi ng ibang simbolo na sinasamba tulad ng santo o krus. Hindi simpleng pride lang ang binigigay ng mga simbolong ito kundi pati na rin lakas at dahilan (meaning) sa buong pamilya sa pagtahak sa masalimuot na lipunan.

Dahil nga isang investment ang edukasyon, ang kapitalistang lohika ay nagdidikta na may dapat babawiin (return of investment) at tubo (profit) pa nga. At siempre may temporal dimension ang prosesong ito. Mag-aral sa pinakamadaling panahon, para makabawi sa pinakamadali ring panahon. Ngayon kung “delayed” ka, isa kang magastos (sa parehong pera at panahon) na parte ng operasyong ito. Taliwas ka sa ninanais ng sistema. Kaya ka hinugusgahan, nilalait, ng ibang tao at madalas pati na rin ng sarili mo. Merong napakaraming paraan para ma-reinforce ang mga ugali at paniniwala na sumusuporta sa sistemang panlipunan na ito. Halimbawa, bakit sumusulpot ang mga “success stories” ng mga henyong bata na “advanced” o mas naunang nakapagtapos ng pag-aaral kesa takdang panahon? Alam kong sikat ay yung nag-graduate na 16 lang yata yun sa UP, hindi ako sigurado, basta youngest graduate ever daw (by 21 yata nya, youngest PhD holder din sya). Meron ding isa pang version ng “success stories” na ito: yung mga matatanda na pero nagsumikap pa rin mag-aral. Yung mga nanay o tatay o lolo o lola na pinilit mag-aral sa night class man o sa regular na paaralan. Nafa-facinate tayo ng mga kwentong ito, pero sa likod ng spektakulo nakalatag ang isang kaayusan na pinapaboran ang isang minorya at lumilikha ng isang abang uri.

Ang zone of peace na programa ng DepEd ay para sa mga paaralan na nasa conflict-zones sa bansa, sa Mindanao halimbawa. Pero nilagay na rin ito sa ibang paaralan sa bansa dahil tumutukoy rin ito sa iba't ibang anyo ng kaharasan (e.g. bullying). Dapat daw parating neutral ang paaralan. Ang problema ay ganito: ang espasyo ng skwelahan ay kung saan nangyayari ang intelektwal at ideolohikal na pagkahubog ng mga bata. Dito dinidikta kung ano ang "tama" o "mali", ang "kanaisnais" sa "di kanaisnais". Sa ganitong aspeto, paaralan ay likas na espasyo ng karahasan. imahe mula sa http://depedmandaluyong.wordpress.com/2013/10/14/zone-of-peace-banner/. Tignan din ang artikulong http://www.mindanews.com/top-stories/2013/12/02/deped-12-declares-all-schools-as-zones-of-peace/

Ang zone of peace na programa ng DepEd ay para sa mga paaralan na nasa conflict-zones sa bansa, sa Mindanao halimbawa. Pero nilagay na rin ito sa ibang paaralan sa bansa dahil tumutukoy rin ito sa iba’t ibang anyo ng kaharasan (e.g. bullying). Dapat daw parating neutral ang paaralan. Ang problema ay ganito: ang espasyo ng skwelahan ay kung saan nangyayari ang intelektwal at ideolohikal na pagkahubog ng mga bata. Dito dinidikta kung ano ang “tama” o “mali”, ang “kanaisnais” sa “di kanaisnais”. Sa ganitong aspeto, paaralan ay likas na espasyo ng karahasan. imahe mula sa http://depedmandaluyong.wordpress.com/2013/10/14/zone-of-peace-banner/. Tignan din ang artikulong http://www.mindanews.com/top-stories/2013/12/02/deped-12-declares-all-schools-as-zones-of-peace/

Kaya maraming umalma sa K-12 (at isama na rin ang usapin ng calendar shift), mga espesyalista man o karaniwang tao. Una, dahil dagdag gastos ito (production costs ika nga). Ikalawa, alam ng iba na ang ugat ng problema ay mas malalim pa kesa sa usapin ng curriculum o competitiveness ng mga estudyante, mga “produkto” ng edukasyon. Kaya ngayong panahon ng pagtatapos, hindi ko rin sasabihin na gasgas nang kasabihan na magsisimula pa lang ang totoong pag-aaral. Walang simula o katapusan ang pag-aaral dahil mula noon ang paaralan ay parte ng lipunan, hindi ito hiwalay sa mga kontradisyon at antagonismo nito. Hangat hindi yan nauunawan at nasasabuhay, kahit pa punong-puno na ang pader ng sala at opisina mo ng mga diploma, hindi ka “edukado”. E ano ngayon kung inabot ka ng limang taon (o higit pa) sa kolehiyo? E ano rin kung natapos mo ito sa loob ng dalawang taon? Ang pagiging estudyante ay isa lamang sa maraming aspeto ng iyong pagkatao. Kung meron mang sukatang magaganap hindi ito base sa iyong nalalaman kundi sa iyong ginagawa (o hindi ginagawa). Meron pang mito na ang karamihan (kung hindi man lahat) ng problema sa mundo ay sanhi ng mga “bobong tao”. Ang mga totoong at mas malaking sulirain na lipunan ay gawa ng mga “matatalinong tao” sa simpleng dahilan na kaya nila itong lusotan. Kaya ba ng isang “bobo” na magmaniobra ng isang scheme tulad sa ginawa ni Napoles sa pork barrel? O ang mga taktika ng mga punong-maylupa at malalaking negosyante para ipagkait ang mga karapatan at benepisyo ng mga magsasaka at manggagawa? Sa huli, hindi lang kwestyon kung sino ang may nalalaman, kundi para kaninong interes nya ito ginagamit.

Ang pagpuksa sa mga problema ng lipunan ay meron din temporal na dimensyon. Maganda kung magagawa sa lalong madaling panahon, pero mas mainam kung ang mga solusyon ay yun ding pangmatagalan.

Isang Araw sa Buhay ng mga Tumandok


Para sa mga detalye ng assembly, bisitahin ang Bulalat.com

Simula ng isa't kalahating oras ng paglakad sa maputik, mabato, at matatarik na daanan

Simula ng isa’t kalahating oras ng paglakad sa maputik, mabato, at matatarik na daanan

Marami pa ring mga poste ng kuryente na sinira ng Bagyong Yolanda ang hindi pa rin nakukumpuni

Marami pa ring mga poste ng kuryente na sinira ng Bagyong Yolanda ang hindi pa rin nakukumpuni

4 bw

Nagkarron ng literal na kahulugan ang tula ni Frost na 'The Road Not Taken'

Nagkarron ng literal na kahulugan ang tula ni Frost na ‘The Road Not Taken’

Sabay-sabay na pagdating na may kasamang agit para ipakita ang suporta sa mga Tumandok

Sabay-sabay na pagdating na may kasamang agit para ipakita ang suporta sa mga Tumandok

Simple pero epektibong sistema ng seguridad para hindi makapasok at makapanggulo ang masasamang elemento sa assembly

Simple pero epeftibong sistema ng seguridad para hindi makapasok at makapanggulo ang masasamang elemento sa assembly

Walang paligoy-ligoy na tema ng assembly

Walang paligoy-ligoy na tema ng assembly

10 bw

12 bw

Mga medical volunteers

Mga medical volunteers

Mga dokumento para sa workshop at consultation

Mga dokumento para sa workshop at consultation

17 bw

16 bw

Munti palabas/intermission number para sa mga bisita

Munti palabas/intermission number para sa mga bisita

18 bw

19 bw

Mga membro ng Tumandok council mula sa iba't ibang brgy. Ilan sa mga problema ay military harassment, land grabbing, diskriminasyon, mega-dam projects, kapabayaan ng pamahalaan sa mga naging biktima ng Bagyong Yolanda

Mga membro ng Tumandok council mula sa iba’t ibang brgy. Ilan sa mga problema ay military harassment, land grabbing, diskriminasyon, mega-dam projects, kapabayaan ng pamahalaan sa mga naging biktima ng Bagyong Yolanda

Pag-encode ng datus sa pinsala ni Yolanda

Pag-encode ng datus sa pinsala ni Yolanda

Mga dakilang membro ng food committee

Mga dakilang membro ng food committee

Presentation ng mga napag-usapan sa nakaraang workshop

Presentation ng mga napag-usapan sa nakaraang workshop

27 bw

Munting sayawan para ipagdiwang ang tagumpay ng assembly

Munting sayawan para ipagdiwang ang tagumpay ng assembly

Isa sa maraming tawanin na hindi na makikita pa sakaling matuloy ang mega-dam project. Wakas ng assembly

Isa sa maraming tawanin na hindi na makikita pa sakaling matuloy ang mega-dam project. Wakas ng assembly

Bakit kailangan natin ng Halloween special tungkol sa mga Halloween special


ISANG linggo bago mag araw ng mga patay, nag-Halloween special na ang palabas na Alisto sa GMA, si Arnold Clavio ang host, pagkatapos ng Saksi, kada Huwebes ng gabi (o madaling araw). Alisto ang Alisto, two parts kasi ang kanilang special. Basically parang public service din ang format ng show, mga simpleng case studies at investigative reports na masyadong mahaba at di nakasya sa news lang. Kagabi, ang topic ay tungkol sa Maharlika Highway sa Quezon, kung saan kamakailan lang may naaksidente na naman at dalawampu ang patay. Sabi ng marami, haunted daw ang kalye. At salamat sa Diyos, pinatunayan ng show na hindi ito totoo. Pero marami pa rin silang ginawang pakulo para sa ngalan ng Halloween special.

Siempre dyan ang interviews sa mga kamag-anak ng mga naaksidente. Dyan ang reenactment na pang horror movie ang aura. Sabi mismo ng isang nanay, kung naging mas bihasa lang anak nya sa pagmotor, sana di sya na aksidente. Bingo! Pero dahil Halloween special, dyan pa ang mga paranormal experts na nag-imbestiga. Gamit ang mga gadgets nila, marami silang nakuhang mga enehiya sa lugar. Okay. Pero alam ng nanay sa loob-loob nya na namatay ang anak nya dahil sa di nga ito masyadong magaling magmotor. Pagkatapos mapanayam ang mga paranormal experts, sa ibang experts naman ininterview ng show.

Sabi ng isang engineer, masyadong maliit ang kalye, dalawang lanes lang pero mga truck at bus ang dumadaan. Marami ring blind curve kung saan dapat mag-hinayhinay at wag na wag kag oovertake. Sunod pinakita ang isang damuhalang truck na nag-overtake sa isa pang dambuhalang truck, sa isang blind curve. At lahat ng ito ay mas delikado kung umuulan. Kinunsulta din sila ang isang head ng presinto na nakatoka sa traffic. Minsan kasi, ang mga driver, pagod na kung gabi kaya hindi alisto, kaya napapahamak. Kahit hindi sinabi ng pulis, malalaman mong maraming kulang na resources ang ahensya. Dapat sana mas maraming tao ang mga pulis, dapat sana may mga speed-meter-radar-gun, dapat sana mas mabigat ang parusa sa mga mahuhuling maglalabag ng batas. May proyekto na rin daw na nagpadagdagan ang streetlights, pero sa ngayon mga street signs lang muna.

So kahit gustong ng show na magpresinta ng aura ng kababalaghan, pinakita pa rin nito na walang mga multo, meron lang kakulangan ng pondo at mga komprehensibong programa. Malaking relief ang atake ng programa kumpara mo sa news features na tumatalakay sa mga kababalaghan at tinatapos ang kwento na open-ended. Parang ‘sa huli kailangan pa rin ng matibay na pananampalataya.’ Sayang at kakarampot lang ang gising para manood ng late night news. Takot din yata ang mga malalaking media corporations na ‘to na maging masyadong matalino at kritikal ang populasyon.

ANG spiritual realm ng mga Filipino, o ng kahit sinong nasyon, ay parte ng isang narrative, o isang sistema ng mga paniniwala o paraan ng pag-make sense ng reality. Bago pa dumating ang mananakop, ito ang pinakamalakas ng narrative. Ang paniniwala ng tao, parte sila ng kalikasan kailangan nilang gawin ang parte nila para mapanatili ang kaayusan o harmony. Kaya merong mga alay at seremonyas bago magtanim, mangaso, o gumawa ng bahay. Ang konsepto ng aswang ay lumabas dahil noon mataas ang infant mortality rate, maternal mortality rate, so para maging scapegoat, sasabihin nilang, inaswang ang bata. O di kaya mga kwento na may mga enkanto o ‘mariit’ ang isang gubat. Ibig sabihin, wag kang pupunta dyan at mangagambala. Gusto mong pangalagaan? Wag mong pakialaman. Ito ang totoong environmentalism, hindi yung nagfa-fun run ka lang. Pagdating ng Kastila, nakita nilang medyo mayaman na ang kultura ng mga ninuno natin. Problema nila paano kumbinsin ang mga ‘indio’ na maging Krisyano (at maging alipin). So ang ginawa nila, sinabihan ang mga tao na totoo ang mga elementong yan pero mas makapangyarihan pa rin ang baon naming Diyos, at si Jesus Christ. Dito na umusbong ang folk Christianity, nagkahalohalo na ang mga practices at paniniwala. Kaya kung may mga masamang elemento o problema, hindi lang sa baybaylan o albularyo ang takbo, pati na rin sa pari. Ang lipunan ginawang mangmang ng rehiliyon ang kinalakihan at kinamuhian ni Jose Rizal, kaya isa syang malaking advocate ng edukasyon at kanurungan. Para umunlad, kailangan maging scientific ang mga tao sa paglutas ng mga problema nila, hindi yung dasal-dasal lang. Kaya si Rizal, hindi lang subersibo, erehe din kasi alam nyang magkakontsaba ang simbahan at pamahalaan sa pagpapahirap sa mga Filipino.

Kung natatakot ka dito pero wala kang pakialam sa mga taong kayang magnakaw ng billion-billion mula sa kaban ng bayan, malaki nga ang problema mo...image from http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manananggal.jpg

Kung natatakot ka dito pero wala kang pakialam sa mga taong kayang magnakaw ng billion-billion mula sa kaban ng bayan, malaki nga ang problema mo…image from http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manananggal.jpg

Pagdating ng mga Amerikano, pinalaganap nga ang edukasyon, pero sinupress naman ang nationalismo kasi wala silang pinagkaiba sa mga Kastila, nandito sila para i-exploit na bansa kahit ‘benevolent assimilation’ pa ang tawag nila. May edukasyon nga, pero bakit hindi pa rin naging scientific ang mga tao? Ito ay dahil ang edukasyon, tulad ng rehiliyon, ay ginamit na instrumento ng kolonialismo. So natuto ang mga tao na magsulat, magbasa, at magbilang. Pero English ang medium of instruction, at ang context, American o Western. Ito na ang pinakatawag ni Constantino na ‘miseducation’. Ang mga tao ay nahuhumaling sa kulturang Amerikano at ang tingin nila sa sariling kultura ay mababa o backward. Natuto nga silang kumain ng ice cream, manood ng sine, sumayaw ng swing, pero hindi ibig sabihin nun, ‘modern’ na sila mag-isip. Paano magiging modern ang kanilang intellectual na antas kung ang kanilang realidad ay pre-modern pa rin o feudal. Mahirap pa rin ang buhay, iilan lang may-ari ng lupa, at ang relasyon ay nakabase pa rin sa pabor. Bale feudal talaga. Hindi ka aasenso talaga kung wala kang kilala, hindi base on merit ang social mobility. At ang sistemang ito ay siempre nagse-serve ng interest na colonial master at ang kanilang intermediaries. Isang sistema na marahil nagbago ng mukha pero pareho parin ang pag-opera.

Hindi tinatalaban ng krus ang mga totoong halimaw ng lipunan...image from http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/13/2-kapamilya-teleseryes-close-race-no-1-tv-show

Hindi tinatalaban ng krus ang mga totoong halimaw ng lipunan…image from http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/13/2-kapamilya-teleseryes-close-race-no-1-tv-show

ANG lipunang Filipino ay isang malaking collage ng mga paniniwala, uneven ang development, heterogonous. Sabi naman ng ibang edukado, hindi naman sila naniniwala sa mga pamahiin pero sigurista lang. Ganun pa rin, in-aknowlege mo pa rin eh. At ang masalimuot na kaayusan na ito; kung saan kokonti lang ang mayayaman at marami ang nagugutom, kung saan inaasa sa swerte o dasal ang redemsyon, ay lalo pang mini-maintain ng media, consciously or unconsciously, gamit ang kanilang mga Halloween special. Kaya kailangan natin ng Halloween special tungkol sa Halloween special para mabulgar o ma-demystify ang lahat ng kaganapan na ating lipunan. Ayon nga kay Barbara Creed, ang horror o kababalaghan ay hindi na limitado sa mga pelikula o mga kwentong hayag na kathang-isip lang. Ang structure o formula ng horror ay makikita mo mismo sa format ng news. Subukan nating himayhimayin.

Ang ba ang laman ng balita at paano ito pinipresinta? Una, may mga balita ng patayan, nakawan, holdapan. Ito ang mga krimen na madalas ginagawa ng mga lower class dahil na rin sa kahirapan. Ito yung mga balitang tatakutin kang lumabas sa bahay, yung tipo na sisiguraduhin mo parating naka-lock ang bahay nyo. Ikalawa, may mga balita ng katiwalian, korapsyon, anomalya, sa pamahalan man o malalaking kompanya. Ito ang mga krimen na madalas ginagawa ng mga tao sa taas, hindi dahil wala na silang makain kundi dahil pinapahintulutan ng sistema na gawin nila ito. Ito yung mga balitang uubos sa tilawa mo sa pamahalaan, tutulak kang mabuhay at mag-isip para sa sarili o para sa pamilya lang. Bahala kayo sa buhay nyo, sabi mo sa sarili, pero alam mo rin na maapektohan ka, direkta man o di direkta. Ang huling parte ng news ay yung ‘light’ (pero mas gusto kong tawaging ‘shallow’) jounalism. Tungkol sa sports, sa showbiz, sa lifestyle, at madalas nagkakahaluhalo na ang mga ito. So may balita tungkol sa artista na may nobyong basketball player na mahilig magbakasyon sa kwan dahil bla-bla-bla. Ito ang mga balitang pinapangarap mong mangyari rin sayo. Pagkatapos mong makita kung gaano ka problematiko ang mundo, sasabihin mong ‘hay, maganda pa rin ang mundo’. May gusto pa akong idagdag sa tatlo. Ito yung mga features tungkol mga efforts ng foundation ng media corporation mismo. So may baha, may lindol, may sunog, wag kayong mag-alaala nandito ang aming foundation para bigyan kayo ng isang bag ng grocery, goods na sapat lang talaga para magbigay ng ‘relief’. Sa libu-libong tsinelas na binigay ni Korina, paano kaya kung nagpatayo na lang sya ng maayos na kalsada para hindi na masira ang tsinelas ng mga bata? Malamang sasabihin nyang hindi ko na trabaho yan. Hindi ko naman sinasabi na in vain ang lahat na efforts ng mga taong ito, pero kailangan tangapin na ‘band aid solution’ lang ang mga ito. At ang mga features tungkol sa mga foundations na to ay sinasabing masalimuot nga mundo, pero hindi kami parte ng problema. Bakit ito masama? Ika nga ni Noam Chomsky, kahit gaano pa ka-inefficient ng isang estado dapat pa rin mag make ng demands ang mga mamamayan dahil ang pamahalaan, at the end of the day, ay liable pa rin sa populasyon. Ang mga private at capitalist na establishments, hindi.

Sabi minsan ng prof ko na manghang-mangha sa pista ng Nazareno na tumagal ng sobrang isang araw, paano kaya kung imbes sa Quipo ay pumunta sa Mendiola o Senado ang mga taong iyon? Tapos humingi sila ng mga concrete na demands, tulad ng pamimigay ng lupa o pag-abolish ng pork barrel. Sana ngayong Halloween, wag tayong malasing masyado sa mga orkistradong katakutan sa mga palabas at Halloween specials, sa punto na wala na tayong tapang harapin at talunin ang kababalaghan ng araw-araw, ng ating lipunan.

Nag-uumapaw na potensyal ng pagbabago...image from http://avg1103.blogspot.com/2013/01/pista-ng-nazareno-opinyon.html

Nag-uumapaw na potensyal ng pagbabago…image from http://avg1103.blogspot.com/2013/01/pista-ng-nazareno-opinyon.html

Kailan Dumating ang ‘Filipino Time’ (at Kung Kailan Ito Aalis)


Minsan pinaalam samin ng prof namin na wala kaming pasok sa susunod na meeting kasi required kaming umattend ng isang lecture-forum. Nang dumating na ang araw ng forum, sinabihan ko ang isa kong kaklase na sabay na kaming pumunta sa venue. Medyo na peste ako nang handa na ako pero sya hindi pa. Magkasama kami sa dorm pero magkaibang kwarto. Kailangan pa naming sumakay ng traysikel para makapunta sa building ng venue. Sabi nya, “Wag kang maalala, hindi pa naman siguro yun magsisimula agad.” Walang basehan ang kanyang ‘hypothesis’ pero kinagat ko ito

Nagmadali kaming pumunta, halos 20 minutes late na kami, pero hindi pa nagsisimula. Dumating sa oras ang speaker pero okay lang kahit hindi magsimula agad, pagod kasi sa byahe. Naghintay pa kami ng another five minutes para madagdagan ang mga tao sa lecture, bago ito nagsimula. Maganda ang lecture. Ang problema dahil may oras ang reservation sa parang function room, pinaiksian ang question and answer na part. Successful naman sa pangkalahatan pero sa likod ng isip ko sana naging mas successful pa ito kung hindi kami (at ang iba) na late. Mas marami sanang napag-usapan, mas satisfied pa ang lahat.

Habang naglalakad papunta sa ibang klase, nagsunod-sunod na ang mga tanong sa isip ko. Pero ang pinaka puno’t dulo nito ay, “Kailan ba dumating ang ‘Filipino Time’?”

-0-

Bata pa lang ako alam ko na ang konsepto ng ‘Filipino Time’. Madalas ang mga Pinoy na late sa mga usapan, opisyal man o di-opisyal. Sabi ng marami (kung di man lahat), ang masamang kaugalian na ito ay ‘tinuro’(ayon sa iba, ito’y ‘minana’) ng mga Kastila. Noon daw kasi kapag may mga okasyon, parating huli ang mga Kastila. So kapag pumasok sila sa silid, lahat ng atensyon ay nasa kanila. Naging modelo di umano ito sa mga Filipino o mga indio. Siguro may katiting na katotohanan ang paliwanag na ito pero parang masyadong mahina para maging justification ng ‘Filipino Time’. So nagsimula akong maghanap ng mas malalim at valid na eksplinasyon sa likod ng phenomenon ng ‘Filipino Time’.

-0-

Ang mga sinangunang Filipino ay walang konsepto ng oras o ibang iba ito sa kasalukuyang konsepto natin. Noon simpleng-simple ang buhay ng mga tao kapag oras ang napag-uusapan. Ang kanilang mga oras ay ‘umaga’ ‘tanghali’ ‘hapon’ ‘gabi’ ‘madaling araw’ ‘dapithapon’, ‘madali’, ‘matagal’, atbp.

So kapag may gawain malamang ang mga sinasabi nila ay “Mag-igib ka bukas ng umaga.” o di kaya, “Mag-ipon ka ng panggatong mamyang hapon.” Very general ang mga konsepto nila ng oras. Malamang ‘body clock’ at kalikasan lang ang inaasahan nila. Halimbawa, kung ako’y magsasaka, mas madaling magtrabaho kapag madaling araw o hapon kasi hindi gaanong mainit. Kaya sasanayin ko ang katawan ko na magising ng madaling araw, tsaka magpapahinga sa umaga. At kapag anak ako ng isang magsasaka, bata pa lang ako, sasanayin na ako ng paerts ko. At ito rin ang gagawin ko sa mga magiging anak ko.

Noon, walang magsasabing, “Uy, 12:10 noon na, kailangan na natin magtanghalian.” Siguro dahil masyadong maiinit na para magtrabaho kaya sila kakain ng tanghalian sa oras na yon o di kaya ubos na ang lakas nila mula sa almusal nila.

-0-

Ang simple ng buhay noon pero nagbago ang lahat ng ito nang dumating at sinakop ng mga Kastila ang mga sinangunang Filipino. Tinuro nila ang Kaluraning pamumuhay kung saan integral ang oras. Halimbawa, ganitong oras nagsisimula ang misa o ang palabas. O dapat ganitong oras tapos mo na ang mga gawain mo. Para mas epektibong masakop ang mga indio, ipinatupad nila ang operasyon ‘reduccion’. Noon kasi communal living ang ginagamit ng mga indio, sa isang baranggay lang madalas umiikot ang buhay mo. Binago ito ng mga Kastila. Imbes na isang baranggay ang basic unit ginawa nilang pamilya (tatay, nanay, at mga anak).

Para mas madali ang pagkontrol sa mga indio kailangan nilang i-centralize ang pamumuhay ng mga tao. Matagumpay ang plano na baguhin at kontrolin ng mga Indio sa lahat ng aspeto ng kanilang buhay gamit ang straktura ng bayan kung saan magkakalapit ang simbahan (religious), skwelahan (educational), munisipyo (political), plaza (social), palengke (economical), at pati na rin ang sementeryo (kabilang-buhay, ganun ka grabe). Hanggang ngayon ay na-retain ang arrangement na to. Sa lahat ng uri ng gawain ng mga tao, ang konsepto ng oras ang hindi nawawala.

-0-

Lalo pang nag-iba ang lahat ng dumating ang mga Amerikano. Pinatibay at pinalawak nila ang urbanismo. Sa syudad merong working hours, time in-time out, store hours, bus at train schedules. Kaya siguro tinawag na “mabilis ang takbo” ng buhay sa syudad. Lahat ay ensakto sa oras, lahat ay sinusukat, lahat ay minamaximized for productivity. Sa tingin ng mga Amerikano, mga tamad ang mga Filipino. Parati kasing huli at mabagal kumilos. Kaya ‘Filipino Time’ ang tawag dito hindi ‘Oras Filipino’. Naging mahirap ang pag-adjust ng mga indio sa patakaran ng mga imperyalista. Ang ‘Filipino Time’ ay hindi likas sa mga ‘Filipino’ ito ay isang opinyon at prejudice ng isang Tagasakop, ng mga Banyaga. Isang bansag na nang tumagal ay tumatak at tinangap ng mga Filipino.

-0-

Meron namang ibang theory na may kinalaman pa rin sa kasaysayan. Kapag dumating nang maaga sa isang okasyon o lakad, merong impresyon na ‘atat na atat’ ang bisita. At di umano hindi ito isang magandang bagay. Sa Hiligaynon, sa tingin ko ang mas angkop na salita ang “manol”.

Kapag maaga kang dumating, meron kang ‘over enthusiastic’ kung di man ‘naïve’ na ‘aura’ at ito ay di kanaisnais. Isa pa, kung una kang dadating, malamang magkaka-one on one kayo ng host o ng organizer. Ito ay tinitignan bilang isang ‘awkward’ na sitwasyon at iniiwasan. Mas gusto ng mga Filipino na maki-‘blend in’ kesa sa atensyon kaya sila huli dadating para marami na ang mga tao.

Meron nga mga sitwasyon kung saan kapag may lakad o okasyon, ang mga bisita ay nagkikita sa isa pang separate na lugar bago pumunta sa venue mismo. Dito sila nagre-rendezvous tsaka pumupunta sa event ng sabay.

Kung iisipin, hindi sinasadya ng mga Filipino na maging late, ayaw lang nila maging maaga. Masasabing magkaiba ang dahilan pero ang epekto ay iisa: naaaksayang oras o panahon.

-0-

Isa pang hypothesis ng sa likod ng ‘Filipino time’ ay dahil daw hindi pare-pareho ang oras sa mga relo ng mga tao, mga opisina, mga paaralan. Magandang halimbawa na yung sa akin na mismo, iba ang oras sa bahay at sa college ko. Siempre ang oras sa relo ko pareho sa college ko kasi doon madalas ang mga lakad ko. Ang solution daw ay isang Philippine Standard Time. Ewan ko kung nagawa na to, at kung nagawa man, hindi pa rin ito sinusunod.

Nararapat purihin ang Department of Education sa kanilang programang “Juan Time” kung saan standardized ang lahat ng oras sa lahat ng public elementary at high schools sa buong bansa. Tuwang-tuwa ako nang nabalitaan ko ito. Totoo ang kasabihan na, “you can’t teach an old dog new tricks” at kung may mga perpektong mga estudyante ng panktuwalidad ito ay ang kabataan.

Maganda ang hakbang na ito pero kung pag-iisipan talaga, hindi mawawakasan ng sulosyong ‘technical’ ang isang problemang ‘cultural’.

-0-

So ano ang solusyong ‘cultural’ sa problemang ‘cultural’ na to? Pwedeng gumawa ng research ang mga intelekwal at mag-organize ng maraming lecture-forum! Pero kung iisipin ito ay technical pa rin. Ang sa isip ko kailangan natin magpausbong ng isang ‘kultura ng komprantasyon’. Marami kasi mga katangian ang mga Filipino, hindi lang nag ‘Filipino Time’, na alam naman ng lahat (o at least ng nakakarami) na mali o counterproductive pero ginagawa pa rin.

Ang dapat gawin ay kapag nangyayari ang mga halimbawa ng mga counterproductive na kaugalian na to ay maging prangka tayo. Halimbawa, kapag may event tapos maraming late, naba-badtrip na ang host o organizer, “Ano ba naman ang mga yon, late na naman! Pinoy talaga!” Kapag marinig mo to at biglang naging self-righteous ka, hindi ka lang bobo, gago ka pa. Kahit maaga kang dumating, Filipino ka pa rin. So, tinitira ka rin ng host o organizer (na malamang Filipino rin, samakatuwid, tinitira rin nya ang sarili)! Sasabihan mo dapat, “Uy, ako Filipino din pero on time naman ako. Bakit mo sasabihing lahat ng Pinoy parating late? @#$%!” Kahit wala na ang mura na parte. Kapag nasabi mo na to, pagmasdan ng mabuti ang magiging reaksyon ng tao. Hopefully magkaka-epiphany sya at mare-realize na individuals don’t speak for the group.

Malamang pareho din ang magiging epekto kapag may magsasabi na ang mga Filipino ay hindi marunong sumunod ng batas trapiko, o nagkakalat ng basura, at iba pa.

Meron nga minsan habang nasa jeepney, ang pasaway na driver ay nagninigarilyo pero may ‘no smoking’ sign sa likod ng upuan nya. Walang imik ang mga pasahero, kanya-kanyang takip ng mukha para di malanghap ang usok. Hanggang may sumakay na matanda na may dalang bata. Napansin niya ito at nakiusap, “Iho, baka pwede naman hindi ka manigarilyo, may bata akong kasama.” Wala namang reklamo ang tsuper at pinatay ang sigarilyo. Tsaka nag follow-up ang ale, “Salamat.”

Ganun ka simple at nagbago ang lahat sa jeepney na yon. Ngayon, isipin mo pagbabago ng milyon-milyon na Filipino handang makiprangkahan…

-0-

Kung iisipin ang kultura ng pagtanggap ng mga masasamang katangian o gawian ay in itself isang masamang katangian. Kung ang mga aktibista pa, “culture of silence and of impunity.” Wala na sigurong mas angkop pa kesa sa mga salitang yon. Sabi nga minsan ng whistle blower na si Hiedi Mendoza, mas maraming tapat kesa sa kurap sa gobyerno. Ang problema, ayaw ng gulo ng mga tapat na tao na to.

-0-

Ang ‘Filipino Time’ ay isang katangian mula sa mga mata ng Tagasakop na hindi likas sa mga Filipino pero tumatak. Ang ‘Filipino time’ ay isang sintomas na hindi pinagpapahalagahan ng mga Filipino ay kanilag kultura at kasaysayan (ito naman talaga ang gusto ng mga Tagasakop, hanggang ngayon).

Hindi masusulusyonan ang ‘Filipino Time’ o kahit anong problema kung hindi ito pinag-aaralan at hinihimay-himay. Malaki ang ginagampanan ng panktwalidad sa pag-unlad ng isang bansa, tignan na lang ang Japan. ‘Nahuhuli’ na tayo sa karera. Naging mas maunlad na kahit ang mga war-torn countries tulad ng South Korea at Vietnam. Ang Filipino masipag naman, matalino, malikhain, pero bakit hindi tayo umaasenso?

Ang sagot ay dahil hindi natin mahal ang pagiging ‘Filipino’. Parati tayo namamangha at tinitingala ang mga kultura ng mga banyaga, sinusubukang makakuha ng ‘tips’ kung paano umasenso. Hindi naman ito masama, pero iba sila sa atin. Hindi lahat ng bagay sa kanila pwedeng i-apply sa atin. Natatangi ang ating kultura at doon tayo dapat magsimula. Dapat natin tanggalin ang kolonyal na tatak sa ating lahi. Kailangan magprangkahan. Ang takot maging prangka ay katangian ng isang kolonyal, isang alipin. Ang ‘Filipino Time’ ay isang maliit na parte lamang ng atin mga komplikadong problemang kultural na dapat solusyonan.

-0-

Nagkakwentuhan kami ulit ng klasmayt ko na kasama kong (late dumating) sa lecture-forum. May problema sya kasi baka mabagsak nya ang isa sa mga subjects nya. Parati kasing late, kaya pinag-initan ng prof. Ang ginawa, pagkaumpisa pa lang ng klase, quiz agad, kada meeting yan. So, parating zero ang score ng kaibigan ko. Pinapa alarm na daw nya ang cell phone kada umaga, pero minsan, palpak pa rin. Sabi ko, hindi sapat ang alarm para magising sa umaga. Dapat ikaw mismo, gusto mong magising, gusto mong bumangon at pumunta sa klase at patunayan na kaya mong ipasa ang subject. Will power lang pare ko.

Nanginginayang nga sya kasi nasanay syang okay lang ma-late. Sabi ko kailangan mo nang magbago bago ka ‘mahuli’. Ika nga ng Kule, “Kung hindi ngayon, kailan?”


photo credits:http://www.cafepress.com/+crazy_clock_filipino_time_wall_clock,32381045

Mga Tala sa Lungsod ng Liyon


Little India sa Singapore

• Kwentuhan naming magkakapatid habang nasa Singapore, kapag mawala ka, pumunta ka lang sa station ng Little India. Mula doon, malapit nalang ang hostel namin. Nang hindi pa kami nakaalis, nagtataka kami bakit ‘Little India’ ang pangalan ng parang district na yon sa Singapore. Pagdating doon, nalaman din namin. Ang lugar na yon ay literal na ‘Little India’. Dito nakatira ang Indian community ng Singapore. Siempre, maraming Indian. Marami ring mga tindahan ng mga bagay na Indian. Merong mga damit na Indian, mga restaurant na Indian food ang sini-serve, pati mga video stores na nagpapatugtug ng mga kantang Indian. Sa lahat na aspeto, Little India talaga. Meron din silang simbahan at malamang pero di ko nakita, isang eskwelahan. Pati mga pulis na naka assign doon ay mga Indian din.

• Tinanong ako ng nakakabatang kapatid ko, isa pa sociology major ako, bakit ang daming Indian sa Singapore? Hindi mo na kailangan magresearch, basta malaman mo lang na mahirap ang buhay sa India. Tulad ng siwatsyon sa Pinas, maraming Indian ang naghahanap ng trabaho sa Singapore na di nila makita sa India. Follow up question: bakit walang Little Philippines? Tsaka nga pala, meron ding Chinatown sa Singapore, kahit saan naman siguro. Merong dalawang pwedeng dahilan bakit walang Little Philippines; ito ay dahil, una, mahina ang social integration ng mga Filipino at, ikalawa, xenocentric ang mga Filipino.

• Ang social integration ay tumutukoy sa kung gaano ka tibay ang pakikisama sa mga Filipino sa isa’t isa. Bonding ba. Mas matibay pa nga ang regionalism ng mga Filipino. Ilonggo, Cebuano, Tagalog, Ilocano, atbp ka muna bago ka maging Filipino. Halos walang sense of nationhood. Ang mga Indian, kahit na colonize, ay nagawa paring i-preserve ang kanilang kultura. At ipinagmamalaki nila ito. Xenocentrism ay tumutukoy sa isang lipunan na pakiramdam nila ay inferior ang kanilang kultura kompara sa kulturang banyaga. Mas pamilyar siguro ang ‘state-side mentality’. Ang mga Filipino ay yung tipo ng mga tao na kapag nasa banyagang lugar, willing sila i-“absorb” ang kultura ng lugar na yon. Siempre kailangan din ito para mas maka-adapt sa bagong environment. Pero yung mga Indian (at mga Chinese) ay yung tipo naman na hanggang maari ay ma preserve ang kultura nila. So nagbubukas sila ng mga Indian stores at iba pang bagay na nagme-maintain ng kanilang pagka ‘Indian’. Ang ibang mga Chinese nga, di pumapayag na magpakasal sa di-Chinese.

• Dahil established na mga Indians sa Singapore, mas naeencourage pa lalo ang mga Indian sa India na lumuwas na Singapore dahil maraming Indians na ang nandoon. So lalo silang dumadami. Nagse-celebrate na nga sila ng mga Indian festivals sa Singapore. Pinapayagan naman ito ng pamahalaan ng Singapore kasi hindi mapagkakaila ang role na ginagampanan ng mga Indian sa ekonomiya nila. Sa Pinas nga, nakiki-party pa tayo sa mga Chinatown kapag Chinese New Year.

• Isa pang follow up question: bakit walang Little India sa Pinas? Meron mga ‘bumbay’ na nagpapa-utang sa Pinas pero hindi pa sila nakaka-establish ng isang Indian community. Ang dahilan siguro, mahina pa ang ekonomiya ng Pinas. Pero kapag yumaman ang Pinas, tulad ng Singapore, siguradong dadagsa din ang mga Indian, negosyante man o trabahador.

• Muntik ko nang makalimutan, pareho din pala naging colony ng UK ang Singapore at India kaya siguro naging malakas ang migration ng mga Indian.

Lungsod na Parang Hindi Lungsod

• Alam na siguro ng lahat ito pero ang Singapore ay malinis. Halos walang mabigat na traffic, malinis ang mga kalsada, bawal dumura, bawal magkalat, bawal manigarilyo, bawal ang chewing gum. Maraming puno sa syudad at walang indibidwal na mga bahay. Maraming mga apartment, kaya malinis ang Singapore dahil mas madali magpatupad ng epektibong waste management sa mga apartment.

• Yung hangin sa Singapore ay presko. Walang usok sa mga sasakyan o sa mga gusali. Kahit buong araw ka sa syudad, mapapawisan ka pero hindi ka manglalagkit. Alam mo yung mainit pero walang alikabok sa hangin? Kapag sa Manila nga ako, kakatapos ko pa lang maligo at nagbibihis pa lang ako, pinagpapawisan na ako. Kapag tapos na ako, parang gusto kong maligo ulit.

• Isa pang feature ng Singapore ay ang systematic na transportation…system. Merong mga bus stop na may sign kung ano lang ang dumadaan at tumitigil dito. Ang mga ruta ng mga bus pala ay mga numero. Bus 16, o Bus 151, etc. Tapos lahat ng sasakyan, obligado na bagbigyan ang mga Bus sa daan.

• Mas astig yung MRT at LRT nila. Meron sigurong mga apat na lina na dinadaanan na nagdudugtong sa buong Singapore. Yung maganda pa, bawat train station at bus stop ay merong MAPA. Pinapakita kung nasaan ka at kung ano ang mga ruta na pwede mong gamitin, bus man o train. Commuter friendly talaga.

• Meron pang card na sinaswipe nalang. Maganda kasi pwede sa bus at train. Swipe pag-akyat, swipe pag-baba. Ang computer na bahala magbilang ng pamasahe mo. May pondo lang ang card at kada swipe mo, makikita mo kung ilan pa ang halaga na natitira.

• Matibay ang pagpapatupad ng mga environmental policies ng Singapore. Meron silang protected area ng gubat at fresh water reservoir kung saan matataagpuan ang Singapore Zoo. Nakakabilib, pero kung iisipin mo, dapat lang nilang gawin to. Ang Singapore ay isang rain forest area tulad ng Pinas at ibang bansa sa Southeast Asia. Marami ang mga species ng hayop at halaman ang nawala dahil sa urbanization. Sana hindi na maghintay ang mga Pinoy na maging ganito din ang sitwasyon sa bansa.

Universal Studios at Singapore bilang Tulay ng Kanluran sa Silanggan, ng Silanggan sa Kanluran

• Ang Sentosa Island ay isang dating kampo ng British na strategic para depensahan ang Singapore, para Corregidor: nasa harap ng main port o bay ng bansa. Nang umalis na ang British, dinivelop nila ito para maging tourist attraction. Meron na ditong mga pasyalan, Resorts World, at ang Universal Studios Singapore. Pwedeng ma train o mag cable car papunta sa Sentosa.

• Sa Universal Studios ay isang theme park na meron mga rides at mga shows na madalas ang concept ay sa mga pelikula siempre ng Universal Studios. Merong areas na merong concept ng Madagascar, Jurassic Park, Water World, The Mummy, Shriek, at iba pa. Ang pinaka interesanteng parte ay ang replica ng Hollywood Boulevard at ng New York City. Merong old school ang style, 50’s or 60’s. Sa Hollywood, merong mga stars ng mga artista sa daanan. Nagpapicture pa nga ako sa star ni Audrey Hepburn. Sa New York naman, merong mga iconic na establishments tulad Rockefeller Center, Mel’s Dinner, at iba pa. tumutugtog pa ang New York, New York na kanta (Start spreading the news…I’m leaving today…I want to be a part of it…New York, New York!)

• Hindi mo na kailangan pumunta mismo sa Los Angeles o New York pa maramdaman ang American atmosphere kasi meron nang Singapore. Makalayo pa ang L.A. at New York, sa Singapore, magkakanto lang.

• Ang Singapore ay yumaman dahil ito ay daanan ng Kanluran papunta sa Silanggan. Ang port ng Singapore ay ang pinaka-busy sa buong mundo. Lahat ng barko galing sa America o Europe ay sa Singapore dumadaan.

• Ang mga turista galing America o Europe ay pumupunta sa Singapore para ma tikman ang ‘exoticness’ ng (mga) kulturang Asiano. Ang mga turista galing sa Asia ay pumupunta sa Singapore para tikman ang ‘Western progress’ (e.g. matataas na building, sistematikong transportation system, atbp.) Maaring sabihin na ang Singapore ay ang sentro ng mundo, isang melting pot ng mga kultura, isang USA sa Asia.

• Kalian man di ko maisip ang sarili ko na mamuhay sa isang lugar tulad ng Singapore. Urban na urban na lifestyle. Mabilisan, trabaho-centered , halos mekanikal. Pero ang Singapore ay isang modelo ng pag-unlad. At ang mga umuunlad palang na mga bansa tulad ng Pinas ay sinusubukang sumunod sa modelong ito.

• Hindi mahirap isipin na, balang araw, ang Pinas ay maging katulad ng Singapore, pero kung ito ay mabuti o masamang bagay, ay iba at mas mahabang usupan na.

The Big Bang Theory at ang Kulturang Nosebleed


Ang The Big Bang Theory ay isang sitcom sa US tungkol sa buhay ng isang barkada ng mga ‘nerds’ at ang kanilang ‘social struggles’. Ang sentro ng kwento ay tungkol kay Lenard, isang theoretical physicist, at kanyang paghanga sa kanyang ‘hot’ na kapitbahay, si Penny.

Dahil patay-patay sya kay Penny, nag-effort syang mapalapit dito. Dito na nagkakagulo. Pinapakita kung gaano ka laki ang agwat ng kanilang lifestyles. Si Lenard at kanyang mga kaibigan ay mahilig sa mga computer games, comics, sci-fi, ang siempre science mismo. Si Penny naman ay isang ordinaryong tao, lay man kung baga.

Yung mga punch line ng sitcom ay nakasentro sa di pagkakaintindihan ng mga ‘nerd’ at ng mga ‘lay men’ (sa simpleng pananlita, sa mga gawi, sa mga paniniwala). Napaka-enthusiastic ng mga kaibigan ko nang initroduce nila sakin ang show na to. Hindi naman ako na disappoint.

Dahil isa din akong ‘nerd’ hindi lang ako natuwa kundi may nakita pa akong mga patterns sa takbo ng show. At ang mga patterns o structures na to ay merong mas malaki at malalim na kahulugan hindi lang sa kwento kung pati sa lipunan sa pangkalahatan.

Ako ay nagconclude na ang The Big Bang Theory ay isang subersibong sitcom!

-0-

Ayon sociology, ang isang function ng humor ay tension relief. Nagbibiro tayo sa mga bagay na masyadong seryoso. Minsan mga bagay na taboo, mga bagay na di kanais-nais pag-usapan kaya biroan na lang. Magandang halimbawa ang pulitika, rehiyon, lalo na ang sex. Meron pa ngang ‘genre’ ang mga biro tungkol sa sex: green jokes. Minsan naghahalo-halo pa; rehiyon at sex, pulitika at rehiyon.

Sa kaso ng The Big Bang Theory, ang tension na binabawasan ng sitcom ay tungkol sa social distance ng mga intellectuals sa mga simpleng tao. Pinapakita sa nakakatawang paraan ng sitcom na marami ang problema na dulot ng social isolation ng intellectuals. Matatalino nga sila, hindi naman sila marunong makihalubilo o di kaya mga weirdo ang bansag ng mga ordinaryong tao sa kanila. Kung iisipin ang ‘nerd’ ay isang derogatory na term.

Ang nangyayari, ang kaalaman na naninipon ng mga intellectuals ay nagagamit lang ng iilang tao, at madalas sa kanilang interes lamang. Magandang halimbawa ang theory of relativity ni Einstein. Na depress pa nga si Pareng Albert nang malaman na ginamit ang kanyang theory para idevelop ang atomic bomb at ginamit para patayin ang mga Hapon. Siempre nandyan din ang imbensyon ni Nobel na bomba.

-0-

Ang phenomenon ng ‘nosebleed’ ay nangyayari kapag sinubukan ng isang tao na ipaliwanag ang isang bagay sa isang technical na paraan. Ito ay isang uri ng ridicule. Ang ridicule ay isang uri ng informal na social control sa deviance. Iba ka, kaya pinagtatawanan o ginagawa kang katawatawa.

Nosebleed no?

Ang natural na reaksyon ng isang tao kapag sya ay nakaka-noosebleed ay tigilan ito. Walang tao gustong pagtawanan, kaya lahat ay nagko-conform. Sinusubukan mo ngang gamitin ang napag-aralan mo sa pang araw-araw pero pinagtatawanan ka. Ayos lang sana kung ang ‘nosebleed’ ay nangyayari lang sa mga kalye o sa pagitan ng mga di-edukadong mga tao. Pero nakaka-alarma na pati ang mga estudyante sa kolehiyo ay ginagawa ito. Kaya ka nga nag-aral para may malaman, hindi mo naman pwedeng gamitin.

Hindi naman limitado ang ‘nosebleed’ sa bansa. Iba lang tawag nito sa ibang lugar, galing ngang US ang The Big Bang Theory. Iba lang ang pag-execute, tulad pagkatapos mong magpaliwanag sasabihan kang, “And in English?”

-0-

Rebelde ang sitcom na The Big Bang Theory dahil sinasabi nito na, “Nakakataw di ba? Mga gago, totoo ito. Gumising ka sa realidad!”

Ang agham at ang sining ay hindi trip-trip lang. Ginawa ang mga ito para mapabuti ang ating mga buhay. Kailangan natin unawain ang mga problema sa ating lipunan para ma sulusyonan ito. Kahit simple dyaryo nga lang di pa magawa ng mga Filipino. Ang trip ng mga tao ay mga chismis sa showbiz. Kung nagbabasa naman sila, gusto nila yung Harry Potter, Twilight, atbp.

Ilan ba ang nakakakilala sa mga intellectuals tulad nina Randy David, Walden Bello, Ambeth Ocampo, Mike Tan, Rolando Tolentino, atbp? Sa mga artists tulad nina Virgilio Almario, Bienvenido Lumbera, Jun Cruz Reyes, Jose F. Lacaba, atbp? Ito yung mga tipo ng mga tao na gusto talaga tulungan ang ating lipunan gamit ang kanilang expertise sa kani-kanilang larangan.

Ang totoong Big Bang Theory ay gusto ipaliwanag ang pinagmulan ng mundo at kalawakan, sa sitcom naman ay gustong ipaliwanag ang ugat ng problema ng lipunan. At sana mawakasan natin ito at maging ganap na malaya tayo mula sa ignoransya.


photo credits :

http://www.clicker.com/blog/cbs-posts-full-episodes-of-the-big-bang-theory-online-for-the-first-time-7030.html