Hingil sa Pa-siyam (Erik Matti, 2004)


500full

• Pa-siyam. Ang dasal na ginagawa siyam na araw pagkatapos ng burol. O pagkamatay. Ewan. Hindi ako sigurado.

• Kwento ng magkakapatid na bumalik sa kinalakihang bahay para ilibing ang kanilang nanay.

• Isa na namang halimbawa ng Pinoy horror trope ng homecoming.

• Kababalaghan sa loob ng bahay. Pagmumulto na involving ang ihi, suka, at dumi. Mapapangiwi ka talaga.

• Sabi ng mga caretaker, payapang namatay ang kanilang nanay pero ang mga pagpaparamdam says otherwise.

• Ang imahe ng bata bilang ugat ng horror ay huli na dumating sa horror cinema. Sinimulan ng mga pelikula tulad ng The Omen, The Exorcist, Village of the Damned, sunod-sunod na.

• Ayon sa ilang kritiko ang pag-usbong ng figura ng bata bilang aswang (monster) ay sumabay sa malawakang youth counterculture noong 1960s. Ang dating simbolo ng innocence ay ngayon simbolo na ng kakatakutan.

• Interestingly, hindi pa gaanong makikita ang trope na ito sa Pinoy horror. Madalas sila lang ang nakakakita ng multo o kung ano mang ugat ng horror. Dyan na ang T2 (2009) at pati na rin ang Pagpag (2013). Variation lang ng symbolic innocence yan.

• Dito interesante ang kaso ng Pa-siyam, ang ugat ng kakatakutan ay hindi isang bata kundi isang magulang. Ang nanay.

• Maraming posisyon na agad ang inuokupa ng Pa-siyam; kung paano pagkatapos palakihin ng nanay, saka naman inabandona ng mga anak, iniwan sa mga katulong na wala ring malasakit sa matanda. Pwedeng peminista o usapin ng elderly, at siempre, pwedeng pareho.

• Higit sa lahat, sa aking palagay, ang buong kwento ay ang naratibo ng hindi matagumpay na tangkang pagbalikwas sa feudal na kaayusan, lalo na ang sentral na posisyon na institusyon na pamilya.

• Kahit wala silang direktang ginawa, hindi nila matatakasan ang kanilang nanay, o mas partikular ang ugnayan sa pagitan ng isang nanay at mga anak.

• Mapa-feudal man o “makabago” (modern), abang uri pa rin ang babae at/o ang matanda.

Hingil sa Signos (Aloy Adlawan, 2007)


Signos_poster_by_klutosis

• Daddy issues, tungalian ng sentro at laylayan, sa madaling salita, “barrio horror”

• Barrio horror – isang horror trope kung saan ang/mga bida ay madalas mga taga-labas o dayo sa isang liblib na bayan na walang kuryente o maayos na kalye pero sagana sa kababalaghan at katatakutan.

• Isa’t kalahating oras ka munang tatakutin ng pelikulang ito gamit ang putik, dugo, mga bangungot, at sunod-sunod na kamatayan, bago ipaliwanag ang lahat.

• Pag-abot mo sa ending saka lang nito ilalahad na ito ay isang meditasyon at kritika sa horror genre maliban sa pagiging parte nito.

• Simple lang naman ang premise, may landslide, natabunan ang buong barrio.

• Hindi ito based o inspired on actual events ha. Ito ay base sa mga kwento ng mga nakaligtas sa isang aktwal na landslide. Naging ecological horror na.

• At ang kinalabasan ng kwento ay kung ano talaga ang naratibo ng trahedya mula sa perspektibo ng isang biktima/nagkaligtas: magulo, ilohikal, puno ng pangitain, mga signos, ika nga, na hindi pinansin.

• Dahil na rin siguro sa trauma, naging nostalgic nalang si Luis,ang bidang taga-labas na nakaligtas, sa kinalakihan bayan.

• Taon-taon, libo-libo ang namamatay sa bansa dahil sa samu’t saring trahedya. Ito ay signos na ang talaga namang biktima ng mga kalamidad, gawa man ng tao o kalikasan, ay ang abang uri!

Hingil sa Spirit of the Glass (2004, Jose Javier Reyes)


Spirit of the Glass-2004icaP- -sd

• Mga teenagers at yuppies ang nagbakasyon sa isang lumang mansyon sa probinsya para sa holy week. Ginawang creepy music score ang pabasa.

• Walang magawa. Nag-spirit of the glass. Kinausap ang multo ng isang lalaki doon sa bahay mismo pinatay.

• Mahirap ang lalaki, mayaman ang babae. Naging masalimuot ang wakas/di-wakas ng kanilang kwento. Antagonismo ng uri at kasarian.

• Bumalik sa Maynila, pero sinundan sila. Nagtulong-tulong para malaman kung ano ang ugat ng pagpapakita. Siempre, anu pa kundi “dark family secrets”.

• Humingi pa ng tulong mula sa isang medium para magka-closure ang multo.

• Pauwi na sana ang mga bata sa syudad, all is well. Tsaka naman nagpakita pa ang mas maraming multo sa bahay, inanyayahan silang maglaro ulit ng spirit of the glass.

• Ang kasaysayan ng isang pamilyang kabilang sa naghaharing uri ay kasaysayan ng karahasan (tago man o hayag) at kasama itong pinapamana sa susunod na henerasyon kalakip ng mga ari-arian.

• Hindi makabagdamdamin ang pelikula, hindi maganda pagkagawa sa konbensyonal na pamantayan ng horror genre.

• Namayani ang intensyon ng komentaryo kesa sa aliw. Sya naman talagang political unconscious ng horror.

Hingil sa The Wicker Man (Robin Hardy, 1973)


TheWickerMan_UKrelease_Poster

• Isang pulis/detective ang pumunta sa liblib na isla ng Summerisle para hanapin ang isang batang babae na nawawala diumano. Mabilis syang napikon at nagalit hindi lang dahil tila hindi tagadoon ang bata kundi pati na rin sa mga “barbarikong” ritwal ng mga tao doon na nagdidiwang ng parang fiesta nila para sa tag-araw. Hindi ito madali sa bidang isang debotong Katoliko.

• Ang isla ay pinaunlad ng Lolo ng isang Lord Summerisle (Christopher Lee), para maging plantasyon ng prutas. Bilang isang scientist/agriculturist, naisip nyang mas mainam kung pati ang lumang rehiyon ng lugar ang buhayin dahil sumasangayon ito sa pangangailangan ng isla. Naging kilalang exporter ng mansanas at iba pang prutas ang isla at nanatili ang mga paganong ritwal sa maraming taon.

• Sa huli, imbes maging tagapagligtas ang pulis, lalo lang syang nahuli sa patibong ng mga tao. Nagkaroon ng crop failure nakaraang taon. Ang solusyon dito ay mag-alay ng tao sa mga diyos ng kalikasan. Engrandeng ritwal. Ang Wicker Man.

• Sa surface, ang overt na mensahe ng pelikula ay malademonyo ang mga tao sa labas ng sentro. Pero kung iisipin, ang buong kwento ay isang meditasyon sa ginagapanan ng relihiyon o ideolohiya sa buhay ng isang kumunidad. Hindi na ‘sino ang makasalanan’ ang tanong kundi, ‘ayon kanino?’

• Hanggang sa huli, hindi pumalag ang pulis. Mali tong ginagawa nyo! Walang may nakinig. Sabi sa kanya ni Lord Summerisle, mabuti nga yang malakas ang iyong pananampalataya. Sa ganitong paraan, mamamatay kang martyr! Agad naman pinalikoliko ng pulis ang kanyang pagdadahilan. Ganyan ang ideology. Sinusunod lang hanggat napagsisilbihan ang interest.

• Si Lord Summerisle ang epitome ng naghaharing uri. Alam nyang mali ang pagpatay sa pulis pero wala syang pakialam. Ang importante, mapaniwala ang mga tao na bubuti ang ani sa susunod na taon. Bagkus, manatili sya sa kanyang posisyon ng kapangyarihan at pribilehiyo.

Hingil sa X-Men: Days of Future Past (Brian Singer, 2014)


x-men-days-of-future-past-poster-high-res

• Sa hinaharap, paubos na ang mga mutants, at mukhang wala na ring buhay sa mundo, dahil sa mga Sentinels. Ang solution, bumalik sa nakaraan ng mga ilang araw para mapaghandaan. Sabi nina Prof. X, dapat bumalik sa pinakasimula. Isulat muli ang nakaraan. Si Wolverine ang babalik. Sa comics, si Bishop ang gumawa nito. Hugh Jackman. Alam nyo na yan.

• 1970s, kakatalo ng mga America sa Vietnam. Kahihiyan sa estado, tagumpay ang mga aktibista. Tulad ng naunang First Class, isa na naman maselang bahagi ng kasaysayan ng America (at ng mundo) ang tinahak (Cuban Missile crisis sa una).

• Ang pelikulang ito ay sobra-sobra pa ang nostalgia kesa sa unang first-class. Ang premise ang progresibo kuno. Kailangan balikan ang nakaraan para masulusyonan ang problema ng kasalukuyan. Dahil fantasy ang naratibo, ginawang literal na pagbalik sa nakaraan.

• Ang problema ay ganito, napigilan ang proyekto ng Sentinel dahil sa innate goodness ng tao. Ni Nixon! Dyosko. Dahil sa utang ng loob, hindi na pakikialaman ang mga mutants.

• Kung naging lohikal ang plot, pagbalik ni Wolverine sa future, ubos pa rin ang mga mutants. Hindi mawawalan ng dahilan ang katakutan ang other. Nagbabago lang ang tono pero parehong kanta pa rin yan.

• Tignan na lang ang nangyayari sa mundo.

Hingil sa Total Recall (Paul Verhoeven, 1990)


Total_recall

• Philip K. Dick!

• Isang construction worker ang binabangungot kung sa isang alaala sa Mars (na-kolonisa na ng mga tao ang planeta. At ginagahasa ang likas na yaman) na imposibleng mangyari. Eh, totoo pala.

• Brainwashing, mga double agent, at karahasan ng pagprotekta sa mga interes ng naghaharing uri.

• Sa huli, natulangan na makahinga ng mas maluwag ang mga abang uri ng Mars. Literal.

• Progressibo naman kaso madalas lumalayo sa plot (na hindi advisable kasi komplikado) para i-showcase ang prowess ni Arnold Schwarzenegger.

• Ewan ko lang kung maganda ang remake.

Hingil sa House of Flying Daggers (Zhang Yimou, 2004)


house-of-flying-daggers-wallpaper-3-1280

• Katapusan ng Tang dynasty, ang House of Flying Daggers ay isang underground na network ng mga rebelde. Apparently mga martial arts experts silang lahat. Alam nyo na kung ano ang kanilang signature na sandata at ang technique ng paggamit nito.

• Kwento din ng infiltration, double-agents, at pangingibabaw ng mga damdamin sa panahon ng panganib a la Hitchcock (North by Northwest, Notorious, etc). Parang film noir na may engradeng production design.

• Malakas ang political-historical na konteksto ng naratibo. Nauwi lang sa isa na namang kwento ng mga ill-fated lovers.

• Hawig sa treatment ni Mark Meily ng Baler siege noong katapusan ng himagsikan sa pelikulang…Baler. Pagkakataon na sanang ipakita na marangal at sibilisadong mga rebulosyonaryo at mga ‘indio’. Sayang ang puro you-and-me-against-world love story ang nilagay sa sentro.

• Mahirap kamuhian o mahalin ang mga pelikulang tulad nito. Hay.